سه شنبه ٠٢ آبان ١٣٩٦ فارسي|Italian
صفحه اصلی|ايران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|سوالات متداول|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت
عنوان
ایران
قله دماوند - تهران
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[عضویت]
اشتراک خبرنامه
نام :   
ایمیل :   
كرسي هاي زبان و ادبيات فارسي در دانشگاه هاي ايتاليا - دانشگاه ناپل

 منبع :

 نويسنده : اکبر قولی    ایمیل : ghowli@gmail.com

 نوشته شده در تاريخ : 1389/09/20  

 

مطالعات ايرانشناسي و تدريس زبان و ادبيات فارسي در كشور ايتاليا اشكال و ساختار هاي دانشگاهي متفاوتي دارد. در اكثر مواقع اين رشته درسي در شمار دروس دانشكده زبان و ادبيات و يا دانشكده ادبيات و فلسفه قرار ميگيرد.

در مورد دانشگاه شهر ناپل بايد يادآور شد كه مطالعات شرقشناسي در اين مركز از آغاز ساختاري مشخص و شكلي متفاوت و مستقل داشته است و به همين جهت امروزه موسسه دانشگاهي شرقشناسي ناپل [i] ناميده ميشود.

اين موسسه از بدو تاسيس تا كنون يكي از مراكز مطالعات شرقي متقدم و متشخص در زمينه مطالعات ايرانشناسي در سطح اروپائي و بين المللي بشمار ميايد.

در اشاره به سوابق تاريخي موسسه دانشگاهي شرقشناسي ناپل بايد خاطر نشان كرد كه اين موسسه در اواسط قرن هيجده ميلادي بوسيله يك مبلغ مذهبي بنام ماتئو ريپا[ii]، كه در دربار چين بعنوان نقاش و حكاك كار ميكرده و در باز گشت از اين كشور چند دانشجوي چيني را با خود به ناپل آورده، تاسيس شد و مدرسه چيني ها نام گرفت.

هدف اصلي اين مدرسه در بدو تاسيس تربيت مبلغين مذهبي بود كه با فراگيري زبان چيني، و بعد ها زبان هاي ديگر شرقي مانند هندي و اردو، ميتوانستند ديانت مسيح را به اقصي نقاط شرق ببرند.

رفته رفته اين ساختار تغيير شكل يافته و در سال 1868 ميلادي مدرسه چيني ها تبديل به مدرسه سلطنتي آسيائي ميشود كه از دو بخش مستقل تشكيل شده است:

يكي وابسته به مبلغين مذهبي و ديگري در دسترس  شاگردان و پژوهشگران علاقمند به زبان هاي شرقي و فرهنگ كشور هاي آسيائي .

در سال 1888 ميلادي در پي اجراي ماده قانوني كه از دولت گذشت اين مدرسه به موسسه شرقشناسي  تبديل شد و پس از به رسميت شناختن مدرك تحصيلي آن بعنوان مدرك دانشگاهي، موسسه دانشگاهي شرقشناسي ناپل نام گرفت.

اين ساختار كه در ميان موسسات دانشگاهي مطالعات خاور شناسي شكلي خاص دارد قديمي ترين مركز مطالعات شرقي و مطالعات چيني در اروپا به شمار ميايد.

 

امروزه موسسه دانشگاهي شرقشناسي ناپل در زمينه هاي گوناگون زبان و ادب، تاريخ و تاريخ هنر مربوط به آسيا و آفريقا فعاليت هاي علمي قابل توجهي عرضه ميكند.

علاوه بر تخصص در شرقشناسي، اين موسسه به حوزه هاي علمي كرانه مديترانه و اروپا و امريكا نيز توجه دارد.

در راه بسط وگسترش فعاليت هاي علمي اين موسسه، از سال 1975 ميلادي حيطه اين فعاليت ها به چهارحوزه تحصيلي مشخص تقسيم شده است كه عبارتند از :  دانشكده ادبيات و فلسفه،  دانشكده زبان و ادبيات خارجي، دانشكده علوم سياسي، مدرسه مطالعات اسلامي.

 

بايد ياد آور شد كه  موسسه دانشگاهي شرقشناسي ناپل يكي از قديمي ترين مراكز تدريس زبان فارسي و مطالعات ايراني در سطح بين المللي بشمار ميايد.

زبان و ادبيات فارسي در دو بخش اين موسسه يعني در دانشكده ادبيات و فلسفه و در مدرسه مطالعات اسلامي تدريس ميشود.

مطالعه و فراگيري زبان و ادب فارسي كه از سال 1878 ميلادي در اين حوزه آغاز شد در سال 1957 ميلادي به صورت كرسي استادي مستقلي در آمد كه رياست آن به عهده پروفسور آلساندرو بائوزاني[iii]  (1988-1921 م.) ايرانشناس و زبانشناس و اسلام شناس مشهور گذاشته شده بود.

آلساندرو بائوزاني بي ترديد يكي از مهم ترين ايرانشناسان و اسلام شناسان تاريخ خاور شناسي در سطح بين المللي بشمار ميايد.

او به مدت چهارده سال در اين سمت مشغول فعاليت بود و در اين دوره مطالعات مهم و با ارزشي در زمينه هاي تاريخ ادبيات ايران، زبانشناسي ادبي، تاريخ اديان در ايران، ادبيات علمي _فلسفي، زيباشناسي و سبك شناسي فارسي، تاثير زبان و ادب فارسي در در ادبيات شبه قاره هندوستان و زبان هاي آن منطقه مانند اردو و بنگالي، بعمل آورد.

وي در سال 1971 رياست كرسي اسلام شناسي دانشگاه رم را بعهده گرفت و تا آخر حيات پر بار خود در اين سمت باقي ماند.

آثار و تاليفاتي كه بصورت كتاب و ترجمه و مقالات تحقيقي از وي بجا مانده گنجينه گرانبهائي است كه شرقشناسان و پزوهشگران و دانشجويان در هر نقطه جهان از آن بهره ميگيرند.

در اينجا به تعداد بسيار اندكي از اين كتب و تاليفات  بعنوان نمونه اشاره ميشود:

تاريخ اديان در ايران[iv]

تاريخ ادبيات فارسي با آ. پاليارو[v] 

تاريخ ادبيات پاكستان[vi]

ترجمه اشعار مولانا جلال الدين رومي [vii]

ترجمه قرآن كريم با مقدمه و حواشي[viii]

پنجاه سال اسلام شناسي[ix]

هفت پيكر نظامي گنجوي[x]

ايرانيان[xi]

زبان هاي اختراعي[xii]

اسلام[xiii]

متون مذهبي زرتشتيان[xiv]

محسوس و وراي محسوس در شعر حافظ[xv]

مقالاتي در باره ديانت بهائي [xvi]

نظراتي در باره تذكره الاولياي عطار[xvii]

جنبه هاي فلسفي و اخلاقي شعر نظامي گنجوي[xviii]

سنت هاي عربي_اسلامي درفرهنگ اروپائي[xix]

 

جزئيات برنامه هاي درسي مربوط به آموزش زبان و ادبيات فارسي و مطالعه زبان هاي ايراني از راهنماي سال تحصيلي 2000_1999 موسسه دانشگاهي شرقشناسي ناپل بشرح زير است:

 

زبان و ادبيات فارسي

 

دو ساله اول

همچنان كه پيش از اين اشاره رفت زبان و ادبيات فارسي هم در داشكده ادبيات و فلسفه و هم در مدرسه مطالعات اسلامي دانشگاه ناپل تدريس ميشود.

برنامه درسي كرسي زبان وادبيات فارسي دانشكده ادبيات و فلسفه به دو بخش جداگانه يعني بخش دو ساله اول و بخش دو ساله دوم تقسيم شده است.

استاد بخش دوساله اول پروفسور ميكله برنارديني[xx] و استاد بخش دو ساله دوم پروفسور جواني درمه ميباشد.

پروفسور برنارديني در دانشكده مطالعات شرقي دانشگاه رم در رشته زبان و ادبيات فارسي  تحصيل كرده و در همين زمينه موفق به اخذ دكترا از موسسه شرقشناسي ناپل شده است.

وي رساله اي در باره مثنوي هفت منظر  هاتفي نوشته و درترجمه متون ادبي مربوط به زبان تاجيكي تخصص دارد.

 

برنامه سال اول

موضوع اصلي برنامه درسي دوساله اول زبان و ادبيات فارسي شامل تاريخ زبان فارسي و موقعيت اين زبان در ميان خانواده زبان هاي هندواروپائي و مجموعه زبان هاي ايراني ميباشد.

جنبه هاي گوناگون عملكرد هاي قواعد دستوري، صرف و نحو و  روش آواشناسي از ديگر دروس اين بخش به شمار ميرود.

مطالعه و بررسي ويژگي هاي قابل توجه و عمده ادبيات فارسي در مراحل نخست شكل گيري و روابط تاريخي آن با سنن ادبي پيش از اسلام نيز  در برنامه  هاي درسي  دوساله اول گنجانده شده است .

اين مرحله مقدماتي دانشجويان را با نكات پايه اي و مهم دستور زبان فارسي و چگونگي شكل گيري آن در گذر گاه تنش ها و دگرگوني هاي تاريخي و سياسي و فرهنگي آشنا ميكند.

دروس و تاليفات مربوط به تاريخ شكل گيري و دگرگوني زبان، مقدمات دستوري و صرف و نحو فارسي و آوا شناسي، دانشجويان را در استفاده از جملات ساده و كوتاه فارسي و خواندن و درك و حتي ترجمه برخي از متون ادبي ياري ميكند.

در اين بخش دانشجويان با مطالعه تاريخ ادبيات فارسي در سده هاي نخست ايران اسلامي و تاثير و نفوذ زبان و سنن ادبي پيش از اسلام، با جلوه هاي نوين و متفاوت نظم و نثر و سير تطور ادب و فرهنگ فارسي در اين دوره تاريخي آشنا ميشوند.

در دو ساله اول درس  زبان و ادبيات فارسي، همكار فارسي زبان از طريق جزوه هاي ويژه و با استفاده از وسائل سمعي و بصري دانشجويان را در فراگيري زبان ياري و همراهي ميكند.

فعاليت هاي استاد فارسي زبان در بخش بعدي بطور جدا گانه مورد بررسي قرار خواهد گرفت .

 

برنامه سال دوم   

برنامه سال دوم از بخش نخست رشته زبان و ادبيات فارسي شامل تاريخ ادبيات فارسي ، دستور زبان و قواعد صرف و نحو و تاريخ زبان فارسي ميباشد.

در اين مرحله دانشجويان با متون ادبي دوره سلطنت سامانيان تا دوره حكومت مغول (قرون يازده تا چهارده ميلادي)  آشنا ميشوند.

شعر و نثر اين دوره چه از نظر زبان و چه از نظر سبك هاي ادبي مورد مطالعه و تجزيه و تحليل قرار ميگيرد.

دانشجويان موظفند آثار نظم و نثر مورد مطالعه را از نظر نكات و قواعد دستوري و تاريخي_زباني مورد بررسي دقيق قرار دهند.

آزمون نهائي اين درس شامل رساله كوتاهي است كه دانشجويان در مورد مباحث مورد مطالعه تنظيم كرده و در قسمت پايائي سال دوم در سمينار هاي ويژه اي عرضه خواهند كرد.

 

متون مورد مطالعه

دستور زبان فارسي، تاليف ج. درمه،   1979 [xxi]

دستور زبان معاصر فارسي، تاليف ژ. لازار، 1957 [xxii]

زبان نثر كهن فارسي، تاليف ژ. لازار، 1963 [xxiii]

تاريخ ادبيات فارسي، تاليف آ. پاليارو ، آ. بائوزاني، 1960 [xxiv]

تاريخ ادبيات فارسي، تاليف ي. ريپكا [xxv]

 

زبان و ادبيات فارسي

دو ساله دوم

دو ساله دوم كرسي استادي زبان و ادبيات فارسي دانشكده ادبيات و فلسفه موسسه شرقشناسي ناپل از سال 1980 ميلادي بعهده پروفسور جواني درمه [xxvi] گذارده شده است.

وي كه تحصيلات خود را در دانشگاه رم به پايان رسانده متخصص دستور زبان فارسي است و تاليفات ارزشمندي در اين زمينه به چاپ رسانده كه ازجمله منابع مفيد براي زبانشناسان و دانشجويان بشمار ميايند.

مطالعات تحقيقي پروفسور درمه در باره روش نگارش خط ميخي در ايران باستان از ديگر ماخذ مورد مطالعه پژوهشگران است. او آثار طنز آميز عبيد زاكاني را نيز به زبان ايتاليائي ترجمه و منتشر كرده است.

نشانه هاي حضور ايرانيان در كرانه درياي مديترانه در دوران قرون وسطي، نفوذ و تاثير ادب فارسي در فولكلور منطقه جنوب ايتاليا، تاثير فلاسفه ايران باستان در روند زمان و مكان از ديگر پژوهش هاي علمي پروفسور جواني درمه بشمار ميروند.

در اينجا به برخي از تاليفات وي اشاره ميشود:

دستور زبان فارسي [xxvii]

ترجمه اشعار عبيد زاكاني [xxviii]

ادبيات فارسي [xxix]

تجربه هاي دنيوي حافظ [xxx]

دانته در ايران [xxxi]

تفكر گوته در باره شرق [xxxii]

برخي از جنبه هاي عرفاني شعر حافظ[xxxiii]

 

برنامه دوساله دوم

موضوع اصلي برنامه سال هاي اول و دوم دوره دو ساله دوم كرسي زبان و ادبيات فارسي شعر و زبان حافظ ميباشد. در اين دو سال دانشجويان ديوان اشعار حافظ را از جنبه هاي گوناگون مورد مطالعه و تجزيه و تحليل قرار ميدهند.

سبك اشعار، معاني ويژه و عرفاني، جلوه هاي تصوف، چگونگي استفاده از اصول بديع و معاني، مطالعه نكات دستوري و صرف و نحوي در شعر و زبان حافظ، نسخ خطي و توجه به ساختار غزل ها در هر نسخه و بسياري نكات مهم و پايه اي ديگر در راه درك اشعار حافظ، از موضوعات مورد بررسي  اين  دوره بشمار ميروند.

لازم به ياد آوري است كه دانشجوياني قادر به گذراندن اين دوره هستند كه دوره مقدماتي فراگيري زبان فارسي را طي كرده و با تاريخ ادب فارسي آشنائي نسبي داشته باشند.

در اين دوره بسياري از متون نقد و بررسي شعر حافظ به زبان فارسي و از تاليفات حافظ شناسان بزرگ ايراني مانند محمد قزويني و محمد معين و عبد الحسين زرين كوب ميباشند.

 

متون مورد مطالعه

شرح سودي بر ديوان حافظ [xxxiv]

ديوان حافظ، م. قزويني- م.غاني [xxxv]

در كوچه رندان، تاليف ع.زرين كوب [xxxvi]

شرح غزليات حافظ، تاليف ح. هروي [xxxvii]

حافظ شيرين سخن، م. معين [xxxviii]

پنجاه شعر از حافظ، تاليف آ. ج. آربري [xxxix]

 

استاد فارسي زبان

استاد فارسي زبان و يا همكار فارسي زبان استادي است كه فارسي زبان مادري وي باشد وباين زبان چه از نظر تلفظ صحيح و چه از نظر قواعد دستوري آشنائي كامل داشته باشد.

علاوه بر اين آشنائي، نياز بر آن است كه همكار زبان فارسي به روش هاي ويژه تدريس زبان به دانشجوياني كه هيچگونه آشنائي پيشين به زبان فارسي ندارند آگاه باشد و با بكار گيري هر چه بيشتر وسايل سمعي و بصري و استفاده از امكانات آزمايشگاه زبان، كه براي فراگيري هر زبان تازه اي ضروري است، دانشجويان را در روند يادگيري و استفاده از زبان فارسي ياري كند.

در دانشكده ادبيات موسسه شرقشناسي ناپل و در كنار ساعات درسي پروفسور ج. درمه ساعاتي نيز به آزمايشگاه زبان اختصاص داده شده است كه مسئوليت آن بعهده پروفسور نادر تنها[xl] ميباشد.

وي كه در ايران متولد و بزرگ شده تحصيلات دانشگاهي خود را در رشته زبان و ادبيات انگليسي بپايان رسانده و در همين رشته چند سالي به تدريس مشغول بوده است.پروفسور تنها بيش از بيست سال است كه مقيم ايتاليا است و در دانشگاه ناپل بعنوان همكار فارسي زبان فعاليت ميكند.

در طول ساعات آزمايشگاه زبان، به ويژه دوره دوساله اول، همكار فارسي زبان دانشجويان را از طريق خواندن متون بسيار ساده و ابتدائي و ساختن جملاتي كوتاه با قواعد ابتدائي دستور زبان فارسي آشنا كرده آنان را در مكالمه به زبان فارسي و تلفظ صحيح كلمات و جملات ساده روزمره ياري ميكند. در اين مرحله دانشجويان از نوار هاي درسي و نوار هاي ويدئوئي براي فراگيري بهتر زبان استفاده ميكنند. در دوره بعد متون و آثاري از ادبيات معاصر مانند نوشته هاي جمالزاده و بزرگ علوي نيز مورد مطالعه دانشجويان قرار ميگيرد. 

 

زبانشناسي ايراني

كرسي استادي درس زبانشناسي ايراني در دانشكده ادبيات و فلسفه موسسه شرقشناسي ناپل از سال 1980 ميلادي بعهده پروفسور آدريانو روسي [xli]گذاشته شده است.

وي كه تحصيلات خود را در دانشگاه رم بپايان رسانده است مطالعات ارزشمندي در زمينه فرهنگ و زبان هاي ايران باستان و بويژه خط ميخي و زبان پارسي دارد.

بررسي ها و تاليفات پروفسور روسي در باره زبان پهلوي و زبان و فرهنگ بلوچ بصورت كتب و مقالاتي چاپ ودر دسترس دانشجويان قرار گرفته است.

مطالعات و پژوهش هاي علمي وي در رابطه با زبان هاي كهن ايران باستان و متون بدست آمده در حوزه هاي تمدن دوره هخامنشي و چندگونگي زباني و خطي در اين منطقه، منابع ارزشمندي بجهت مطالعه دانشجويان و خاورشناسان بشمار ميروند.

او از سال 1982 ميلادي تاكنون علاوه بر تدريس زبانشناسي ايراني  مديريت مجله مطالعات و تحقيقات در باره زبان و فرهنگ بلوچي را نيز بعهده دارد.

از تاليفات منتشر شده پروفسور روسي ميتوان به چند عنوان زير اشاره كرد: 

زبان هاي ايراني، 1999 م.[xlii]

چند گونگي زباني در ايران دوره هخامنشي، 1981 م. [xliii]

اسناد ايراني ، 1986 م. [xliv]

موقعيت زباني در پاكستان [xlv]

دروس مورد مطالعه درس زبانشناسي ايراني جوابگوي نياز هاي آن دسته از دانشجوياني است كه به جنبه هاي گوناگون زبان و فرهنگ ايران علاقمند باشند و بخواهند پژوهش ها و بررسي هاي خود را در اين زمينه گسترش دهند.

البته بايد ياد آور شد كه دانشجويان علاقمند به شناسائي زبان هاي محلي، جغرافياي زباني، زبانشناسي تاريخي در حيطه زبان هاي هندواروپائي، مطالعه زبان آسوري، مطالعه زبان هاي هندي، مطالعات مربوط به آسياي مركزي، ميتوانند از اين درس بعنوان يك بررسي جامع و گسترده در زمينه زبانشناسي و ريشه شناسي استفاده كنند.

 

موضوعات اصلي كه در اين درس مطرح ميشوند عبارتند از:

مقدمه اي در نقد و بررسي كتابشناسي ايران

دنياي ايران باستان

 

علاوه بر اين دو موضوع، سميناري در باره دگرگوني ها و ويژگي هاي زباني در دنياي ايران باستان و حوزه نفوذ زبان هاي ايراني بر قرار خواهد شد.

در اين دوره درسي نوشته هائي كه از زبان هاي كهن ايراني بجا مانده و نسخ تاليفاتي در اين زمينه، كه در كتابخانه دپارتمان مطالعات آسيائي نگهداري ميشود،  مورد مطالعه دانشجويان قرارميگيرد.

نقد و بررسي نسخه هاي خطي كهن، دانش پژوهان را با ويژگي هاي هر يك از اين زبان ها، چه از نظر آواشناسي و نوشتاري و چه از نظر عملكرد اين زبان ها، آشنا ميكند.

دانشجويان موظفند در پايان سال رساله كوتاهي در مورد نتايج مطالعات پژوهشي خود در زمينه زبانشناسي ايراني نوشته در مرحله آزمون نهائي ارائه دهند.

 

متون مورد مطالعه

زبان هاي ايراني، تاليف آ.و. روسي، 1999 [xlvi]

شرحي در باره زبان هاي ايراني، گردآورنده ر. اشميت، 1989 [xlvii]

ادبيات ايران پيش از اسلام، تاليف آ. پاليارو، 1968 [xlviii]

چند گونگي زباني در ايران دوره هخامنشي، 1981 [xlix]

زبان هاي ايران ميانه، گردآورنده و. ب. هنينگ، ه.ب.بيلي[l]

زبان هاي ايراني، تاليف ي. م. اورانسكي [li]

 

تاريخ ايران از ورود اسلام تا عصر حاضر 

 

كرسي استادي درس تاريخ ايران از ورود اسلام تا عصر حاضر به خانم پروفسور فليچتا فرارو[lii] سپرده شده است.

او تحصيلات عالي خود را درموسسه شرقشناسي دانشگاه ناپل به پايان رسانده و از همين دانشگاه موفق به دريافت درجه دكترا در رشته مطالعات ايراني شده است.

خانم پروفسور فليچتا فرارو مطالعات تحقيقي مفصلي در زمينه مردم شناسي بلوچ و ويژگي هاي اين فرهنگ دارد و رساله دكتراي خود در همين زمينه تحرير كرده است. 

 

مطالعه تاريخ ايران در اين درس به دو بخش تقسيم شده است:

 

بخش نخست

در بخش نخست سير تطور و دگرگوني هاي تاريخ ايران از زمان سلطنت خاندان صفوي تا دوره حكومت سلسله پهلوي مورد بررسي كلي قرار ميگيرد.

دراين بخش دانشجويان جريان هاي شكل گيري دولت هاي ايراني و رخنه و گسترش معاني لغات و مفاهيمي چون "ملي" و "مليت" در ذهن سياستمداران، دولتمردان و روشنفكران را مورد مطالعه و تجزيه و تحليل تاريخي قرار ميدهند.

مسئله ملت و ملت گرائي در رابطه با مسائل تاثير گذارنده اي چون زبانشناسي، علوم اجتماعي و جغرافيا مطرح و بررسي ميشود.

در اين مرحله دانشجويان بشكلي مستند و تاريخي مسير رشد و دگرگوني هاي تفكر سياسي ملت ايران و كار برد مفاهيمي چون وطن، مردم، مرز هاي جغرافيائي، دولت و ملت را از طريق مطالعه دگرگوني هاي زبان، كه از عوامل تعيين كننده اين رشد و آگاهي بشمار ميرود، مورد بحث و تبادل نظر قرار ميدهند.

اين بررسي همزمان و همراه با مطالعه نقشه هاي جغرافيائي كه تغييرات و جابجائي هاي مرز هاي ايران را در گذر حكومت ها و وقايع تاريخي_سياسي نشان ميدهد، صورت ميگيرد تا دانشجويان بطور مستند از چگونگي شكل گيري اين مفاهيم نو در ذهن و تفكر توده هاي مردم آگاه شوند.

علاوه بر نقشه هاي جغرافيائي، گزارش ها و سفرنامه هاي سياحان، كتب و متون تاريخي ديگري نيز كه نشان دهنده سير پيدايش مفهوم مليت ايراني در سده هاي اخير باشد نيز در دسترس دانشجويان علاقمند قرار خواهد گرفت.

در طول سال تحصيلي متون و تاليفاتي به زبان فارسي از آثار نويسندگان، مورخين ، منتقدين و روز نامه نگاران در رابطه با مليت و هويت قومي در ايران مورد بررسي و مطالعه قرار خواهد گرفت.

بخش ويژه

بخش ويژه اين درس به آشنائي با ويژگي هاي تاريخي و جغرافيائي اقوام مختلف در حوزه جغرافيائي سرزمين ايران اختصاص دارد.

در اين بخش چگونگي شكل گيري مناطق جغرافيائي كه محل تجمع و رشد اقوام و هويت هاي زباني و فرهنگي متفاوت هستند مورد بررسي قرار ميگيرد.

دانشجويان در اين بخش به مطالعه ويژگي هاي اقوامي كه در سرزمين ايران سكونت دارند و چگونگي روابط فرهنگي و زباني ميان آنان از دوره ورود اسلام تا كنون ميپردازند.

در اين مرحله توجه و نقد مسائل مربوط به هويت قومي و رابطه آن با هويت ملي و تاثير پذيري اين مفاهيم از يكديگر در روند آگاهي هاي سياسي_تاريخي اقوام مختلف از اهميت خاصي برخوردار است.

 

كلاس هاي اين درس به صورت تدريسي_سميناري برگزار ميشود و متون خاص مربوط به موضوع مورد بحث از طرف استاد مسئول در اختيار دانشجويان قرار ميگيرد.

دانشجويان موظفند در طول سال تحصيلي رساله هاي كوتاهي در مورد موضوعات مورد بحث تنظيم كنند كه در پايان سال در آزمون نهائي ارزشيابي خواهند شد.

 

متون مورد مطالعه

ايران عهد قرون وسطي، تاليف د. مورگان، 1988[liii]

ريشه هاي قومي مليت گرائي، تاليف آ.د.اسميت، 1992 [liv]

حدود و مرز هاي جغرافياي اسلامي در قرون وسطي، تاليف

ر.و.براور، 1995 [lv]

اعتقادات قومي در ايران و افغانستان، گردآورنده ج.پ. ديگارد، 1988  [lvi]

 

زبان و ادبيات فارسي

مدرسه مطالعات اسلامي

همچنان كه پيش از اين اشاره شد زبان و ادبيات فارسي در موسسه دانشگاهي  شرقشناسي ناپل در دو دانشكده تدريس ميشود.

يكي كرسي استادي پروفسور درمه و پروفسور برنارديني در دانشكده ادبيات و فلسفه، كه در باره آن در صفحات پيش توضيح داده شد، و ديگري كرسي استادي پروفسور رحيم رضا كه در مدرسه مطالعات اسلامي از سال 1997  تا كنون در حال فعاليت است.

پروفسور رحيم رضا[lvii] اردو زبان است و در زبان هاي فارسي و اردو و پشتو و تاجيك وادبيات مربوط به اين زبان ها و آداب و سنن مناطقي كه در آن اين زبان ها رشد و گسترش پيدا كرده مطالعات و تاليفات قابل توجهي دارد.

 

تدريس زبان و ادب فارسي در مدرسه مطالعات اسلامي، همانند كرسي زبان فارسي دانشكده ادبيات و فلسفه، بدو دوره دوساله تقسيم ميشود.

 

دروس دوساله اول

مواد درسي دو ساله اول، با توجه به شرايط دانشجوياني كه براي اولين بار با خط و زباني غير اروپائي آشنا ميشوند، موضوعات زير را در بر ميگيرند:

مقدماتي كلي در باره ويژگي هاي زباني و خصوصيات تاريخي و ادبي و فرهنگي زبان و خط فارسي.

اصول و قواعد دستوري، مطالعه و ترجمه قسمت هاي كوتاهي از متون ادبي دوره كلاسيك زبان فارسي به ويژه آثاري در زمينه هاي عرفاني و مذهبي.

مطالعه ادبيات جمهوري اسلامي ايران

 

دروس دو ساله دوم

در اين بخش چون دانشجويان با مقدمات دستوري و صرفي و نحوي زبان فارسي نسبتا آشنا شده اند موضوعات ديگري نيز مورد بررسي و تجزيه و تحليل آنان قرار ميگيرد كه عبارتند از:

مطالعه اهميت زبان فارسي به عنوان دومين زبان مهم دنياي اسلام، كه بخش بزرگي از تاليفات علمي وادبي تمدن شكوفاي اسلامي را در بر دارد.

مطالعه عميق تر دستور زبان فارسي و شناسائي اشكال و قالب ها و لغات وقواعد دستوري زبان عربي كه با ظهور اسلام وارد زبان فارسي شده اند.

نقد تحليلي ادبيات كلاسيك فارسي با توجهي ويژه به متون و آثاري كه در رابطه با عرفان و دين به رشته تحرير در آمده اند.

بايد ياد آور شد كه دوره چهار ساله زبان و ادبيات فارسي مدرسه مطالعات اسلامي دانشگاه ناپل پيش از هر چيز در پي آن است كه دانشجويان و علاقمندان اين رشته را با خصوصيات متمايز زبان فارسي در ميان خانواده زبان هاي هندو اروپائي و موقعيت ويژه اين زبان در حيطه زبان هاي كشور هاي اسلامي آشنا سازد.

آميزش و همراهي زبان و فرهنگ و ادب ايراني با ارزش ها و معيار هاي اسلامي از ديگر موضوعات اين درس به شمار ميرود.

اين بررسي شامل شناسائي و ارزشيابي زبان و ادبياتي است كه به جهت چند قومي و چند مليتي بودن، بشكلي بسيار گسترده و پر بار، فرهنگ ها و آداب و سنن گوناگوني را در خود جذب كرده و يكي از غني ترين ادبيات و فرهنگ هاي جهان را بوجود آورده است.

همچنان كه زبان عربي و زبان تركي به شكلي بسيار محدود تر توانسته اند در رشد و شكل گيري زبان فارسي تاثير بگذارند، زبان فارسي نيز به نوبه خود در زبان هاي منطقه وسيعي از كشور هاي عرب زبان و ترك زبان نفوذ كرده و آثاري چه در زبان ادبي وچه در زبان روزمره از خود بجا گذارده است.

علاوه بر اين از طريق ترجمه متون ادبي فارسي به زبان هاي عربي و تركي شاهد نفوذ ويژگي هاي ادبي و سبكي اين زبان در ادبيات كشور هاي دور و نزديك نيز هستيم.

بنا بر اين آشنائي به زبان و ادبيات فارسي دانشجويان را در شناخت و مطالعه فرهنگ و ادب كشور هاي ديگري مانند هند كه از اين زبان به عنوان زبان دولتي و تشكيلاتي و سياسي استفاده ميكرده است، ياري ميكند.

دانشجويان رشته زبان و ادبيات فارسي به جهت درك و فراگيري هرچه بهتر زبان فارسي و فرهنگ ايراني موظفند درس هاي مربوط به ريشه شناسي و زبانشناسي ايراني را نيز در برنامه درسي خود بگنجانند.

همچنين يك دوره دوساله زبان عربي بعنوان زبان دوم و دروس مربوط به اسلام شناسي، تاريخ فلسفه اسلامي، شرع اسلام و هنر و تمدن اسلامي از شرايط لازم مطالعه زبان فارسي ميباشند.

بي ترديد آشنائي به زبان انگليسي براي دستيابي و استفاده از منابع و ماخذ اروپائي و همچنين امكان بكار گرفتن زبان هاي ديگري چون  فرانسه، روسي و آلماني دانشجويان را در مطالعه و بررسي كتابشناسي وسيعي كه درباره زبان و ادب فارسي موجود است ياري ميكند.

متون مورد مطالعه:

زبان

دستور زبان فارسي، تاليف ج. درمه، 1979 [lviii]

دستور زبان معاصر فارسي، تاليف ژ. لازار، 1957 [lix]

دستور فارسي، تاليف آ.ك. لامبتون، 1953 [lx]

آموزش زبان فارسي، تاليف ي.ثمره، 1988 [lxi]

 

ادبيات:

تاريخ ادبيات فارسي، تاليف آ. پاليارو ، آ. بائوزاني، 1960 [lxii]

تاريخ ادبيات ايران، تاليف ي. ريپكا، 1968 [lxiii]

تاريخ ادبيات فارسي، تاليف آ.م. پيه مونتسه، 1970 [lxiv]

 

متون و ماخذ كتابشناسي ديگري نيز در طول سال مورد مطالعه دانشجويان قرار ميگيرد كه از طرف استاد مسئول بصورت فتو كپي در اختيار آنان گذاشته خواهد شد.

 

تاريخ تطبيقي زبان هاي هندوايراني     

 

كرسي استادي درس تاريخ تطبيقي زبان هاي هندوايراني بعهده پروفسور مائورو ماجي[lxv] گذاشته شده است. دكتر ماجي تحصيلات عالي خود را در دانشگاه رم به پايان رسانده و از موسسه شرقشناسي ناپل موفق به اخذ درجه دكترا در رشته مطالعات ايراني شده است.

وي پژوهش هاي ارزنده اي در زمينه زبان هاي ايران باستان و نگارش و آواشناسي و نكات دستوري اين زبان ها به انجام رسانده است و در مطالعات مربوط به زبان هاي اوستائي و سكائي و ختائي تخصص دارد.

درس تاريخ تطبيقي زبان هاي هندوايراني به سه بخش تقسيم ميشود:

 

بخش مقدماتي

در مرحله مقدماتي درس دانشجويان با ويژگي هاي كلي و پيش تاريخي زبان هاي هندوايراني و هندوآريائي آشنا ميشوند و نكاتي از نگارش و آواشناسي و قواعد دستوري اين زبان ها را مورد مطالعه قرار ميدهند.

بخش تمريني

در اين بخش روش هاي مربوط به كتابشناسي و متدولوژي بررسي و فراگيري زبان هاي هندوايراني به دانشجويان آموخته ميشود. متون اوستائي و بخش هائي از ودا ها و زبان هاي كهن ايراني از نقطه نظر ريشه شناسي و زبانشناسي خوانده و تجزيه و تحليل ميشوند.

 

بخش ويژه

در بخش سوم موضوع مربوط به تاثير و نفوذ ويژگي هاي زبان هاي هندي در زبان ختائي مورد مطالعه دانشجويان قرار ميگيرد. در اين مرحله دانشجويان متون مربوطه را از نظر خصوصيات تاريخي و جغرافيائي مورد بحث قرار ميدهند. 

بعلت گستردگي مطالب مورد بحث و منابع كتابشناسي مورد مطالعه، دانشجويان علاقمند بايد در كلاس ها حضور فعال و مستمر داشته باشند تا بتوانند از متون مورد بررسي و تاليفاتي كه بصورت فتوكپي در اختيار آنان قرار ميگيرد حداكثر استفاده را بعمل آورند.

در پايان سال تحصيلي، بجهت گذراندن آزمون نهائي، هر دانشجو موظف است يكي از موضوعات پيشنهادي مربوط به بخش مقدماتي و بخش ويژه درس را انتخاب و رساله اي پژوهشي در باره آن بنگارد. اين رساله موضوع آزمون نهائي بشمار ميايد.    

 

متون مورد مطالعه

آريائي ها، تاليف ر. اشميت، دائره المعارف ايرانيكا، 1987 [lxvi]

زبان هاي هندوآريائي، تاليف س.پ.مازيكا، 1991 [lxvii]

زبان سانسكريت ، تاليف ر.لازوني، 1997 [lxviii]

زبان هاي ايراني، تاليف ن. اسميس-ويليامز [lxix]

زبان هاي اوستائي، اثر ك. هافمن، دائره المعارف ايرانيكا، 1992 [lxx]

 

در طول سال تحصيلي منابع ديگري نيز بوسيله استاد مسئول در اختيار دانشجويان قرار خواهد گرفت.

دانشجوياني كه علاقمند به انتخاب اين درس بعنوان موضوع پايان نامه خود باشند بايد در سال سوم تحصيلي و دو سال پيش از پايان دوره ليسانس موضوع رساله خود را با توافق استاد مسئول انتخاب و شروع به گردآوري منابع و مواخذ مورد نياز نمايند.

از شرايط لازم جهت تدوين پايان نامه دوره ليسانس در زمينه درس تاريخ تطبيقي زبان هاي هندوايراني آشنائي به زبانشناسي و ريشه شناسي و زبان هاي مهم اروپائي و گذراندن دوسال اول اين درس ميباشد.

 

كتابخانه ها

همچنان كه در مقدمه اين بخش اشاره رفت موسسه دانشگاهي شرقشناسي ناپل داراي چهار دانشكده است و هر دانشكده بر حسب رشته تحصيلي به دپارتمان هاي مختلف تقسيم ميشود. هر يك از اين دانشكده ها و دپارتمان ها كتابخانه مربوط به خود را دارا ميباشند.

كتاب هاي مربوط به رشته زبان و ادبيات فارسي و ايرانشناسي و زبان هاي ايراني در دپارتمان مطالعات آسيائي نگهداري ميشود. اين كتابخانه در سال 1984 و در زمان تاسيس دپارتمان مطالعات آسيائي، از تلفيق كتابخانه سمينار هاي مختلف زبان،  مربوط به حوزه فرهنگي آسيا، بوجود آمده است.

از بهم پيوستن اين كتابخانه ها مجموعه اي بالغ بر 60 هزار جلد كتاب در زمينه هاي گوناگون در كتابخانه دپارتمان مطالعات آسيائي جمع آوري شد كه هسته اوليه اسناد و كتب اين مركز بشمار ميايد.

هم اكنون كتابخانه اين دپارتمان شامل حدود 208 هزار جلد كتاب است كه 60 درصد اين كتب به زبان هاي اروپائي و 40 در صد آن به زبان هاي آسيائي نوشته شده است.

علاوه بر اين، تعداد 2000 مجله و گاهنامه به زبان هاي مختلف آسيائي و اروپائي و 150 نسخه دست نويس به اين مجموعه اضافه شده است كه باين ترتيب آن را در زمره يكي از كتابخانه هاي وسيع و مهم در زمينه شرقشناسي قرار ميدهد. بيش از 500 ميكروفيلم و ديگر امكانات سمعي و بصري در اين كتابخانه وجود دارد كه دانشجويان ميتوانند در فعاليت هاي پژوهشي خود، از طريق استفاده از كامپيوتر هائي كه در اختيار آنان گذاشته شده، مورد استفاده قرار دهند. در اين كتابخانه نسخ بسيار نفيس و نايابي كه متعلق به هسته اوليه موسسه شرقشناسي ناپل (مدرسه چيني ها) بوده اند نيز نگهداري ميشوند كه در واقع سرمايه ارزنده اي براي استفاده تحقيقي شرقشناسان در سطح بين المللي بشمار ميايند.

 

دكتراي مطالعات ايراني

موسسه دانشگاهي شرقشناسي ناپل در حال حاضر تنها موسسه اي است كه بطور مستقل دوره دكتراي مطالعات ايراني دارد.

اين دوره از سال 1987 تاسيس شده و تاكنون تعداد بسياري از دانش پژوهان علاقمند به مطالعات ايراني موفق به اخذ درجه دكترا از اين موسسه شده اند.

از شرايط ورود به دوره دكتراي مطالعات ايراني گذراندن آزموني در دو مرحله كتبي و شفاهي و تسلط كامل به دو زبان خارجي ميباشد.

اين دوره سه سال بطول ميانجامد و دانشجويان متقاضي پس از موفقيت در آزمون ورودي از بورس تحصيلي بهره مند ميشوند.در پايان دوره سه ساله دكترا دانشجويان موظفند نتايج بررسي ها و پژوهش هاي علمي خود را بصورت پايان نامه تدوين نموده و در مرحله آزمون نهائي از آن دفاع نمايند.

اين رساله ها در اكثر موارد بجهت ارزش علمي و پژوهشي كه دارا هستند از طرف دانشگاه چاپ و در دسترس دانشجويان و علاقمندان اين رشته درسي قرار ميگيرند.

 

در اينجا به عنوان برخي از اين رساله ها اشاره ميرود:

شعر و كتابشناسي: پنج تذكره از دوره صفويه، س. مانوكيان، 1996

سرود هاي اوستائي در باره خورشيد و ماه، آ.ك. پانائينو، 1992

روابط  ايران و اندولس و تاثير فرهنگ ايراني، ل. ماسترانجلو 1997

يكي از ريشه هاي داستان كوتاه در زبان فارسي : حكايات و مقامات،

ن. لوچتي،  1997

بازسازي جغرافياي تاريخي مرو از انقراض حكومت ساسانيان تا حمله مغول، س.سيد سجادي، 1996

متن اوستائي هدوخت نسك، آ. پيراس، 1995

 



[i]Istituto Universario Orientale di Napoli

[ii] Matteo Ripa

[iii] Alessandro Bausani

[iv] A..Bausani, Persia Religiosa, Lionello Girdano, Cosenza, II ed.1998

[v] A..Pagliaro- A. Bausani, Storia della letteratura Persiana, Firenze-Milano, 1960

[vi] A. Bausani, Storia della letteratura Pakistana, 1959

[vii] A. Bausani, (traduzione) poesie mistiche di Rumi, 1980

[viii] A. Bausani, (traduzione) Corano, Firenze, 1955

[ix] A .Bausani, Cinquant’anni di persianologia, in Gli Studi sul vicino Oriente in Italia, Roma, Ist. per Oriente, 1971

[x] A.Bausani, Le Sette Principi, di Nezami, 1969

[xi] A.Bausani, I persiani, 1962

[xii] A. Bausani, Le Lingue inventate, 1974

[xiii] A. Bausani, L’Islam, Milano, 1980

[xiv] A. Bausani, Testi religiosi Zoroastriani, Roma, 1957

[xv] A. Bausani, Sensibile e sovrasensibile nella poesia hafeziana, Convegno int. sulla poesia di Hafez, Roma 1978, pp.5-31

[xvi] A. Bausani, Saggi sulla Fede Baha’i, Casa editrice Baha’i, 1991

[xvii] A. Bausani, Considerazioni sulla Tadzkiratu’l-Auliya di ‘Attar, Roma, 1978, pp. 71-88

[xviii] A. Bausani, Aspetti filosofico-etici dell’opera di Nizami, Roma 1977, pp.149-74

 

[xix] A. Bausani, La tradizione Arabo-Islamico medievale, in Ulisse, XIX, 83, 1977, pp.9-20

[xx] Michele Bernardini

[xxi] G. D’Erme, Grammatica del neopersiano, Napoli, IUO, 1979

[xxii] G. Lazard, Grammaire du persan contemporain, paris, Klincksieck, 1957

[xxiii]G. Lazard, La langue des plus anciens monuments de la prose persane, paris, Klincksieck, 1963

[xxiv] n. 5

[xxv] J. Rypka (ed.), History of Iranian Literature, Dordrecht

[xxvi] Giovanni D’Erme

[xxvii] vedi nota n.21

[xxviii] G. D’Erme, (traduzione) opere satiriche di O.Zakani, 1979

[xxix] G. D’Erme, La letteratura persiana, in Storia, civiltà, letteratura dei paesi extra-europei, 1992, pp.41-57

[xxx] G. D’Erme, Tajrobeha-ye donyavi-ye Hafez, in Soxan-e ahl-e del, 1371/1992, pp.402-411

[xxxi] G. D’Erme, Dante in persia, Ravenna, 1995, pp.211-216

[xxxii] G. D’Erme, La visione Goethiana dell’Oriente, in Geothe . poesia e natura, Annali-Sezione Germanica, N.S.IX (1992), pp.83-94

[xxxiii] G. D’Erme, Alcuni aspetti gnoseologici dei Ghazal di Hafez, Volume in memoria di Aldo Gallotta, IUO, Napoli

[xxxiv] Commentario di Sudi

[xxxv] Divan-e Hafez, a cura di M.Qazvini-M.Qani

[xxxvi] Dar kuce-ye Rendan

[xxxvii] Sharh-e Ghazaliat-e Hafez

[xxxviii] M.Mo’in, Hafez-e Shirin Soxan

[xxxix] A. J. Arberry, fifty poems of Hafez

[xl] Nader Tanha

[xli] Adriano Rossi

[xlii] A.V. Rossi, Le lingue iraniche, Napoli, 1999

[xliii] A.V. Rossi, La Varietà linguistica nell’Iran achemenide, AION, 3, 1981

[xliv] A.V. Rossi, I materialiiranici, rivista biblica, 34, 1986, 55-72

[xlv] A.V. Rossi, la situazione linguistica in Pakistan

[xlvi] n.42

[xlvii] R. Schmitt (cur.), Compendium linguarum iranicarum, Wiesbaden, 1989

[xlviii] n . 5

[xlix] n.43

[l] W. B. Henning-H.W. Beiley, Le lingue medioiraniche, (cur.) A.V. Rossi-E.Filippone, Napoli

[li] J.M. Oranskij, Le lingue iraniche, (cur.) A.V. Rossi, Napoli, 1971

[lii] Felicetta Ferraro

[liii] D. Morgan, Medieval Persia 1040-1797, London 1988

[liv] A. D. Smith, Le origini etniche del nazionalismo, Bologna 1992

[lv] R. W.Brauer, Boundaries and Frontiers in Medieval Muslim Geography, Philadelphia 1995

[lvi] J.P. Digard. Lefait ethnique en Iran et Afghanistan, Paris 1988

[lvii] Rahim Raza

[lviii] n.21

[lix] n.22

[lx] A.K.S. Lambton, Persian Grammar, Cambridge 1953

[lxi] Y. Samareh, Persian languege teaching (AZFA), Tehran 1988

[lxii] n. 5

[lxiii] n.25

[lxiv] A.M. Piemontese, Storia della letteratura persiana, Milano 1970

[lxv] Mauro Maggi

[lxvi] R.Schmitt, Aryans, in Encyclopedia Iranica, 2,ed. by E.Yarshater, London Routldge & Kegan Paul, 1987, 684-687

[lxvii] C.P. Masica, The Indo-Aryan languages, Cambridge, C .U.P., 1991, 1-60

[lxviii] R.Lazzeroni, Sanscrito, in Lingue indoeuropee, (cur.) A.Giacalone Ramat-P. Ramat, Il Mulino 1997, 123-149

[lxix] N.Smis-Williams, Le Lingue iraniche, in Lingue indoeuropee, cit., 151-179

[lxx] K. Hoffmann, Avestan language, in Encyclopedia Iranica, cit., 1992, 864-879

 

  

 

 

 

جستجو
جستجوی پیشرفته جستجوی وب
تازه ها
ثبت نام در چهلمین دوره آموزش زبان فارسی

آدرس فیس بوک رایزنی فرهنگی

اینستاگرام  رایزنی فرهنگی

کانال تلگرام رایزنی

سفارت جمهوری اسلامی ایران - رم

دستاوردهاي انقلاب

صفحه رایزنی فرهنگی در یوتیوب

حج ابراهیمی

گزارش های تصویری حمید معصومی نژاد در فیسبوک

ايرانيان خارج از کشور

واحد مرکزی خبر

پرتال ایران

زبان فارسي

فارسي بياموزيم

مؤسسه اسلامي امام مهدي (عج)
نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد
آمار بازدیدکنندگان
بازدید این صفحه: 3995
بازدید امروز : 141
بازدید این صفحه : 1267555
بازدیدکنندگان آنلاين : 5
زمان بازدید : 1.9062

صفحه اصلی|ايران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|سوالات متداول|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت